Pole pozostawione po zbiorze szybko wysycha, zarasta chwastami i pozostaje niezabezpieczone przed erozją wietrzną i wodną. Część dostępnych składników pokarmowych przemieszcza się również do głębszych warstw gleby, skąd kolejnej uprawie trudniej je pobrać.
Gorczyca jako nawóz zielony wypełnia tę przerwę między głównymi uprawami. Tworzy okrywę roślinną, zatrzymuje składniki pokarmowe i gromadzi materię organiczną, która później wraca do gleby. Efekt zależy jednak od gatunku gorczycy, terminu i gęstości siewu, a także sposobu zagospodarowania resztek roślinnych.
Zalety wysiewu gorczycy jako nawozu zielonego
Aby zrozumieć, dlaczego sieje się gorczycę w ogrodzie, wystarczy spojrzeć na działkę kilka tygodni po wschodach. Gęsta zielona okrywa zacienia powierzchnię gleby, ogranicza kiełkowanie części chwastów i zmniejsza ryzyko erozji. Korzenie przenikają wierzchnią warstwę gleby i ją rozluźniają, a po skoszeniu masa roślinna wraca do gleby w postaci materii organicznej.
Gorczyca szybko przyrasta na masę, dlatego nadaje się do krótkich przerw między głównymi uprawami. W przeciwieństwie do roślin bobowatych wykorzystywanych jako nawozy zielone nie wiąże azotu atmosferycznego, lecz zatrzymuje związki, które już znajdują się w glebie, ograniczając ich wymywanie do głębszych warstw. Najlepsze efekty daje gęsty i równomierny siew bez pustych miejsc.
Stosując gorczycę przeciwko szkodnikom, nie należy oczekiwać całkowitego oczyszczenia gleby. Efekt zależy od gatunku rośliny, sposobu rozdrobnienia oraz konkretnego patogenu. Dlatego gorczycę należy traktować jako jeden z elementów integrowanej ochrony, a nie uniwersalny środek do odkażania gleby. Gorczycy nie należy również wysiewać przed kapustą, rzepakiem i innymi roślinami kapustowatymi, ponieważ spokrewnione gatunki mają wspólne choroby i szkodniki.Sprzęt niezbędny do siewu, uprawy roli i pielęgnacji roślin można nabyć w naszym sklepie Agroline.
Jaki gatunek gorczycy wysiać na nawóz zielony
Do wysiewu na nawóz zielony zwykle wybiera się nie konkretną odmianę, lecz gatunek gorczycy. Gorczyca biała szybko wschodzi i tworzy rozgałęziony system korzeniowy. Jest wrażliwa na silne mrozy, dlatego nadaje się do jesiennego siewu bez konieczności mechanicznego niszczenia roślin. Po przemarznięciu łodygi pozostają na powierzchni i przykrywają glebę.
Gorczyca sarepska, nazywana również gorczycą brunatną, wytwarza więcej biomasy i zawiera wyższe stężenie glukozynolanów. Częściej wykorzystuje się ją do biofumigacji. Rośliny są koszone, rozdrabniane i szybko przyorywane w wilgotnej glebie. Bez rozdrobnienia i kontaktu z wilgocią efekt jest słabszy.
Do zwykłej poprawy struktury gleby wystarczy gorczyca biała. Gorczyca brunatna lepiej sprawdzi się, gdy potrzebna jest większa ilość resztek roślinnych lub planowane jest ograniczenie występowania określonych patogenów glebowych.
Kiedy siać gorczycę jako nawóz zielony
Odpowiedź na pytanie, kiedy siać gorczycę na nawóz zielony, zależy nie tyle od konkretnej daty w kalendarzu, co od dostępności wilgoci i czasu pozostałego do kolejnej uprawy. Wiosną wysiewa się ją po ogrzaniu i przeschnięciu gleby, gdy na pole można już wjechać maszynami. Zieloną masę kosi się przed kwitnieniem, pozostawiając co najmniej dwa tygodnie na rozkład resztek roślinnych przed siewem głównej uprawy.
Gorczycę najczęściej wysiewa się po zbiorze wczesnych warzyw, zbóż lub ziemniaków. Jeśli chodzi o to, kiedy siać gorczycę jesienią na nawóz zielony, optymalny termin przypada około czterech–sześciu tygodni przed nadejściem trwałych mrozów. Dzięki temu rośliny zdążą wytworzyć gęstą zieloną okrywę. Nasiona wysiewa się do wilgotnej gleby bezpośrednio po przygotowaniu pola. Każdy tydzień opóźnienia skraca okres wzrostu i zmniejsza ilość wytworzonej biomasy.
To, czy można siać gorczycę na zimę, zależy od celu uprawy. Gorczyca biała zazwyczaj zamiera podczas silnych mrozów, a jej łodygi pozostają na polu jako naturalna ściółka do wiosny. Najważniejsze jest niedopuszczenie do samosiewu. Przerośnięte rośliny należy skosić przed wytworzeniem nasion, aby nawóz zielony nie stał się chwastem.
Nie ma jednej odpowiedzi na pytanie, czy gorczycę trzeba przekopywać na zimę. Młode rośliny można rozdrobnić i płytko wymieszać z wilgotną glebą. Przy późnym siewie można pozostawić je na powierzchni jako ściółkę. Wiosną resztki roślinne można rozdrobnić i płytko wymieszać z glebą albo wysiać kolejną uprawę po wykonaniu minimalnej uprawy gleby.
Norma wysiewu gorczycy na nawóz zielony
Gorczycę należy wysiewać wystarczająco gęsto, aby rośliny szybko zwarły się w jednolitą okrywę i nie pozostawiły miejsca dla chwastów. W większości warunków przy siewie rzędowym stosuje się 15–20 kg nasion na hektar. Jeśli nasiona są wysiewane rzutowo na powierzchnię, a następnie lekko przykrywane glebą, normę często zwiększa się do 20–25 kg/ha, ponieważ część nasion może nie wykiełkować.
Na małych powierzchniach zwykle stosuje się 150–250 g nasion na 100 m². Ostateczna norma zależy od wielkości nasion, sposobu siewu, wilgotności gleby i pożądanej obsady roślin. Zbyt rzadkie wschody wolniej tworzą zwartą okrywę, natomiast nadmiernie zagęszczone rośliny silniej konkurują ze sobą o wodę i światło.
Nasiona umieszcza się na głębokości około 1,5–3 cm. Na glebach lekkich nieco głębiej, a na ciężkich – bliżej powierzchni. Przy siewie rzutowym nasiona równomiernie rozprowadza się na całej powierzchni i płytko przykrywa broną. W przeciwnym razie część nasion mogą wyjeść ptaki, a wschody będą nierównomierne z powodu szybkiego wysychania wierzchniej warstwy gleby.
Po siewie zaleca się zwałowanie pola, szczególnie na luźnej glebie z dużą liczbą pustych przestrzeni powietrznych. Poprawia to kontakt nasion z glebą i pomaga zapewnić równomierne wschody.
Jak uzyskać efekt z wysiewu gorczycy jako nawozu zielonego
Gorczyca nie zastępuje nawożenia, płodozmianu ani podstawowej uprawy gleby, ale wypełnia przerwę między uprawami i nie pozostawia pola bez okrywy roślinnej. Należy ją wysiewać tylko wtedy, gdy przed nadejściem chłodów lub kolejnym siewem pozostaje wystarczająco dużo czasu na wytworzenie biomasy.
W przypadku zwykłego nawożenia zielonego ważne są równomierne wschody i terminowe zakończenie wzrostu. W przypadku biofumigacji istotny jest odpowiedni gatunek gorczycy, właściwe rozdrobnienie oraz szybkie wymieszanie masy roślinnej z wilgotną glebą. Należy również uwzględnić płodozmian i nie umieszczać gorczycy w pobliżu innych roślin kapustowatych.
Przygotowanie pola, równomierny wysiew nasion i rozdrobnienie resztek roślinnych są trudne bez odpowiednich maszyn.